Trước ca mổ: khám tiền mê và những việc phải chuẩn bị

Người bệnh thường tập trung hết vào ngày mổ. Nhưng phần lớn những gì quyết định một ca mổ và một giai đoạn hồi phục suôn sẻ lại nằm ở những tuần chuẩn bị trước đó.

Buổi khám tiền mê

• Đánh giá tình trạng sức khoẻ chung.
• Xem các bệnh kèm theo.
• Đánh giá nguy cơ của cuộc mổ.
• Chọn phương pháp vô cảm.
• Giải thích và trả lời thắc mắc.
• Có thể chỉ định thêm xét nghiệm.

Đây là buổi nên hỏi mọi thắc mắc về phần gây mê, vì bác sĩ gây mê là người trả lời chính xác nhất và thường người bệnh chỉ gặp họ ở buổi này.

Những gì cần khai báo

• Toàn bộ thuốc đang dùng.
• Thực phẩm bổ sung và thuốc đông y.
• Dị ứng thuốc và dị ứng khác.
• Các bệnh mạn tính.
• Các lần mổ trước và có vấn đề gì không.
• Tiền sử phản ứng với gây mê trong gia đình.
• Thói quen hút thuốc và uống rượu.

Mục thứ hai hay bị bỏ qua vì người ta không coi đó là thuốc, nhưng một số loại có ảnh hưởng thật tới đông máu và cần được biết.

Về thuốc đang dùng

• Không tự ngừng bất cứ thuốc nào.
• Hỏi bác sĩ thuốc nào cần ngừng.
• Hỏi ngừng từ khi nào.
• Hỏi thuốc nào vẫn uống sáng ngày mổ.
• Ghi lại hướng dẫn cho rõ.

Mục đầu là ranh giới an toàn quan trọng. Tự ngừng một thuốc điều trị bệnh mạn tính có thể tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều so với vấn đề định tránh.

Các xét nghiệm trước mổ

• Xét nghiệm máu cơ bản.
• Đánh giá đông máu.
• Đánh giá chức năng gan thận.
• Đánh giá tim mạch nếu cần.
• Đánh giá hô hấp nếu cần.
• Xác định nhóm máu.

Danh sách này thay đổi theo tuổi, bệnh kèm và loại phẫu thuật, nên không giống nhau giữa các trường hợp.

Chuẩn bị thể trạng

• Ăn đủ chất trong những tuần trước.
• Bổ sung theo hướng dẫn nếu có thiếu hụt.
• Vận động nhẹ đều đặn nếu sức khoẻ cho phép.
• Tập thở theo hướng dẫn.
• Ngủ đủ.

Mục thứ tư có giá trị thực tế cao: tập thở trước mổ giúp giảm biến chứng hô hấp sau mổ và cũng làm người bệnh quen với bài tập sẽ phải làm sau đó.

Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu

• Lợi ích xuất hiện khá sớm.
• Giảm biến chứng hô hấp.
• Cải thiện quá trình lành vết thương.
• Hỏi bác sĩ về hỗ trợ cai.
• Báo rõ mức độ sử dụng hiện tại.

Mục cuối quan trọng vì việc ngừng đột ngột ở người dùng nhiều cần được theo dõi, nên bác sĩ cần biết con số thật.

Giấy đồng ý phẫu thuật

• Đọc kỹ trước khi ký.
• Biết rõ thủ thuật sẽ làm là gì.
• Biết rõ các rủi ro được nêu.
• Biết các phương án khác.
• Hỏi hết những gì chưa rõ.
• Không ký khi chưa hiểu.

Mục cuối là quyền của người bệnh và không ai phật ý khi mình đọc kỹ, vì đây là tài liệu về chính cơ thể mình.

Chuẩn bị hậu cần

• Sắp xếp người chăm sóc sau mổ.
• Sắp xếp người đưa đón.
• Thu xếp công việc.
• Chuẩn bị nhà cửa cho giai đoạn hồi phục.
• Chuẩn bị đồ ăn sẵn cho vài ngày đầu.
• Sắp xếp việc chăm sóc người phụ thuộc.

Những việc này hay bị để tới phút chót và trở thành gánh nặng đúng lúc người bệnh cần nghỉ ngơi nhất.

Đồ mang theo

• Giấy tờ tuỳ thân và bảo hiểm.
• Hồ sơ bệnh án và kết quả.
• Danh sách thuốc đang dùng.
• Quần áo rộng rãi dễ mặc.
• Đồ vệ sinh cá nhân.
• Không mang đồ có giá trị.

Quần áo rộng và dễ mặc quan trọng hơn người ta nghĩ, vì sau mổ việc cử động bị hạn chế trong nhiều ngày.

Hướng dẫn nhịn ăn

• Làm theo đúng hướng dẫn được dặn.
• Thường có mốc riêng cho ăn và cho uống.
• Không tự ý ăn uống thêm.
• Báo ngay nếu lỡ ăn uống.
• Hỏi rõ nếu có thuốc phải uống sáng đó.

Mục thứ tư quan trọng: giấu việc lỡ ăn để khỏi bị hoãn mổ tạo ra rủi ro thật trong lúc gây mê.

Đêm trước ca mổ

• Tắm theo hướng dẫn nếu được dặn.
• Ngủ sớm.
• Chuẩn bị sẵn đồ mang theo.
• Xác nhận giờ và nơi có mặt.
• Xác nhận người đưa đón.

Lo lắng đêm trước mổ là chuyện bình thường; nếu quá nặng thì nên nói với nhóm điều trị vì có cách hỗ trợ.

Những câu nên hỏi trước mổ

• Thủ thuật cụ thể sẽ làm là gì.
• Dự kiến kéo dài bao lâu.
• Sẽ có những đường rạch nào.
• Có đặt ống dẫn lưu không.
• Dự kiến nằm viện bao lâu.
• Hồi phục dự kiến thế nào.
• Khi nào có kết quả giải phẫu bệnh.

Hỏi trước về ống dẫn lưu và các thiết bị sẽ có trên người giúp không hoảng khi tỉnh dậy và thấy chúng.

Câu hỏi thường gặp