Những ngày đầu sau mổ tại bệnh viện

Những ngày đầu sau mổ là giai đoạn mà người bệnh dễ nghĩ rằng việc của mình chỉ là nằm yên chờ khỏi. Thực ra đây là giai đoạn mà những việc rất đơn giản người bệnh tự làm được có tác dụng lớn nhất.

Vận động sớm

• Ngồi dậy theo hướng dẫn ngay khi được phép.
• Đứng và đi vài bước với hỗ trợ.
• Tăng dần quãng đường mỗi ngày.
• Giảm nguy cơ biến chứng hô hấp.
• Giảm nguy cơ huyết khối.
• Giúp ruột hoạt động trở lại.

Đây là việc khó chịu nhất trong những ngày đầu và cũng là việc có tác dụng rõ nhất. Phần lớn người bệnh ngạc nhiên vì được yêu cầu dậy sớm tới vậy.

Tập thở

• Sau mổ người ta thường thở nông vì đau.
• Thở nông làm tăng nguy cơ biến chứng phổi.
• Các bài tập thở đơn giản chống lại điều đó.
• Có thể được phát dụng cụ hỗ trợ.
• Làm đều đặn nhiều lần trong ngày.

Việc ôm một chiếc gối ép vào vết mổ khi ho hoặc thở sâu giúp giảm đau và làm bài tập dễ thực hiện hơn.

Kiểm soát đau

• Báo mức độ đau một cách trung thực.
• Không cố chịu đựng.
• Báo khi thuốc không đủ tác dụng.
• Báo khi có tác dụng không mong muốn.
• Đau được kiểm soát tốt giúp hồi phục nhanh hơn.

Nhiều người ngại báo vì sợ làm phiền hoặc sợ phụ thuộc thuốc. Cả hai lo ngại này nên được nói thẳng với bác sĩ thay vì tự chịu đựng.

Về các ống dẫn lưu

• Dẫn dịch ra khỏi vùng mổ.
• Được theo dõi về lượng và màu sắc.
• Rút khi lượng dịch giảm đủ.
• Cẩn thận khi cử động để không kéo.
• Báo ngay nếu tuột hoặc chảy nhiều bất thường.

Việc rút ống thường nhanh và ít khó chịu hơn người bệnh tưởng tượng, nên không cần lo lắng quá về bước này.

Ăn uống trở lại

• Bắt đầu theo hướng dẫn cụ thể.
• Thường từ nước rồi tăng dần.
• Không tự ăn thêm ngoài chỉ định.
• Báo nếu buồn nôn hoặc chướng bụng.
• Hệ tiêu hoá cần thời gian hoạt động lại.

Người nhà mang đồ ăn vào với ý tốt là chuyện thường gặp, nhưng nên hỏi điều dưỡng trước vì hướng dẫn ăn uống là một phần của kế hoạch điều trị.

Phòng huyết khối

• Nguy cơ tăng sau phẫu thuật.
• Vận động sớm là biện pháp chính.
• Có thể dùng dụng cụ hỗ trợ ở chân.
• Có thể có chỉ định thuốc phòng ngừa.
• Báo ngay nếu đau hoặc sưng một bên chân.

Mục cuối là dấu hiệu cần báo ngay chứ không chờ tới lượt khám buổi sáng.

Chăm sóc vết mổ

• Giữ khô và sạch theo hướng dẫn.
• Không tự tháo băng khi chưa được phép.
• Không bôi thứ gì lên vết mổ.
• Quan sát các dấu hiệu bất thường.
• Hỏi cách chăm sóc khi về nhà.

Nên hỏi và tập cách thay băng trước khi xuất viện, vì tự làm lần đầu ở nhà mà chưa được hướng dẫn là việc gây lúng túng.

Giấc ngủ trong viện

• Khó ngủ là chuyện thường gặp.
• Do đau, tiếng ồn và bị đánh thức để theo dõi.
• Báo nếu mất ngủ kéo dài.
• Tranh thủ nghỉ ban ngày.
• Mang theo bịt mắt và nút tai nếu cần.

Thiếu ngủ làm mọi thứ khác nặng nề hơn, kể cả cảm nhận về đau, nên đây không phải chuyện nhỏ.

Phối hợp với nhóm chăm sóc

• Điều dưỡng là người gặp nhiều nhất.
• Báo mọi thay đổi dù nhỏ.
• Hỏi khi không hiểu một chỉ định.
• Ghi lại câu hỏi cho lượt khám của bác sĩ.
• Nhờ người nhà ghi chép giúp.

Lượt khám buổi sáng thường ngắn, nên có sẵn câu hỏi viết ra giúp không bỏ lỡ cơ hội hỏi.

Vai trò của người nhà

• Hỗ trợ việc đi lại trong phòng.
• Nhắc tập thở.
• Ghi chép thông tin từ bác sĩ.
• Hỏi thay khi người bệnh mệt.
• Đừng tự ý cho ăn uống ngoài chỉ định.
• Cũng cần nghỉ ngơi và thay phiên.

Mục cuối đáng nhắc: người chăm sóc kiệt sức không giúp được ai, và giai đoạn cần hỗ trợ còn kéo dài sau khi ra viện.

Dấu hiệu cần báo ngay

• Sốt.
• Đau tăng đột ngột.
• Chảy máu hoặc dịch bất thường từ vết mổ.
• Khó thở.
• Đau hoặc sưng một bên chân.
• Bụng chướng căng.
• Không tiểu được.

Khi có bất cứ dấu hiệu nào trong danh sách này, nên bấm chuông gọi ngay thay vì chờ tới lượt kiểm tra kế tiếp.

Chuẩn bị xuất viện

• Hỏi rõ hướng dẫn chăm sóc tại nhà.
• Hỏi về thuốc được kê và cách dùng.
• Hỏi dấu hiệu nào cần quay lại.
• Biết lịch tái khám.
• Biết khi nào có kết quả giải phẫu bệnh.
• Xin số liên hệ khi có vấn đề.

Xin hướng dẫn bằng văn bản là việc nên làm, vì lượng thông tin trong buổi xuất viện thường nhiều hơn mức nhớ được.

Câu hỏi thường gặp