Buổi khám đầu tiên khi trong đầu đang có một nỗi lo là buổi khám khó tập trung nhất. Chuẩn bị trước bù lại được phần lớn điều đó, và thường rút ngắn thời gian từ nghi ngờ tới câu trả lời.
Chuẩn bị mang theo
- Ghi chép về triệu chứng theo thời gian.
- Danh sách thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng.
- Kết quả khám và xét nghiệm cũ nếu có.
- Thông tin về tiền sử bệnh của bản thân.
- Tiền sử bệnh trong gia đình.
- Danh sách câu hỏi.
- Giấy tờ bảo hiểm nếu có.
Tiền sử gia đình là mục hay bị bỏ quên nhưng có ảnh hưởng thật tới cách bác sĩ đánh giá. Nên hỏi người thân trước khi đi nếu chưa nắm rõ.
Ghi chép triệu chứng thế nào
- Bắt đầu từ khi nào.
- Diễn biến ra sao từ đó tới nay.
- Nặng lên hay nhẹ đi khi nào.
- Có gì làm nó thay đổi không.
- Đã thử gì và kết quả.
- Ảnh hưởng tới sinh hoạt thế nào.
Một dòng thời gian ngắn gọn có giá trị hơn nhiều so với việc cố nhớ và kể lại tại chỗ, nhất là khi triệu chứng đã kéo dài.
Đi một mình hay có người đi cùng
- Nên có người đi cùng nếu được.
- Họ ghi lại giúp.
- Họ nhớ những gì mình bỏ sót.
- Họ hỏi những câu mình quên hỏi.
- Họ đỡ về mặt tinh thần.
Khi nghe một thông tin gây lo lắng, khả năng ghi nhớ giảm rõ rệt. Đây là lý do thực tế chứ không phải chuyện tâm lý đơn thuần.
Trình tự thường diễn ra
- Hỏi bệnh sử chi tiết.
- Thăm khám lâm sàng.
- Chỉ định xét nghiệm hoặc hình ảnh.
- Hẹn quay lại đọc kết quả.
- Giới thiệu chuyên khoa nếu cần.
Buổi đầu tiên thường không kết thúc bằng một chẩn đoán. Biết trước điều này giúp không thất vọng khi ra về vẫn chưa có câu trả lời.
Nói gì với bác sĩ
- Bắt đầu bằng lý do chính khiến mình tới.
- Kể theo thứ tự thời gian.
- Nói cả những gì mình thấy ngại kể.
- Nói rõ mình đang lo điều gì.
- Không giảm nhẹ triệu chứng.
- Không phóng đại.
Việc nói rõ mình đang lo điều gì rất hữu ích, vì nó cho bác sĩ biết cần giải thích gì và giúp họ trả lời đúng nỗi lo thật thay vì đoán.
Những câu nên hỏi
- Bác sĩ đang nghĩ tới những khả năng nào.
- Khảo sát này nhằm tìm gì.
- Khi nào có kết quả.
- Nhận kết quả bằng cách nào.
- Bước tiếp theo sau khi có kết quả.
- Dấu hiệu nào cần quay lại sớm.
- Có cần kiêng gì trong lúc chờ không.
Câu đầu tiên mở ra phần lớn thông tin hữu ích. Nó cũng giúp người bệnh hiểu rằng quá trình chẩn đoán là thu hẹp dần chứ không phải đoán ngay.
Về việc được chỉ định nhiều khảo sát
- Không có nghĩa là tình hình nặng.
- Thường là để loại trừ có hệ thống.
- Mỗi khảo sát trả lời một câu hỏi khác nhau.
- Hỏi thứ tự ưu tiên nếu không làm được hết cùng lúc.
- Hỏi cần chuẩn bị gì cho từng cái.
Việc hỏi thứ tự ưu tiên rất thực tế khi lịch hẹn của các khảo sát không trùng nhau, giúp làm cái quan trọng trước.
Ghi chép trong buổi khám
- Ghi tên các khảo sát được chỉ định.
- Ghi các mốc thời gian.
- Ghi những gì bác sĩ giải thích.
- Hỏi lại nếu chưa rõ thuật ngữ.
- Xin viết ra nếu tên khó nhớ.
Không ai trách một người bệnh hỏi lại một từ mình không hiểu. Việc gật đầu cho qua rồi về tra mạng là cách chắc chắn dẫn tới hiểu sai.
Trước khi ra về
- Tóm tắt lại những gì đã hiểu.
- Xác nhận với bác sĩ là đúng.
- Xin bản in các chỉ định.
- Biết rõ lịch hẹn tiếp theo.
- Biết liên hệ ai nếu có vấn đề.
Việc tóm tắt lại bằng lời của mình là cách kiểm tra nhanh xem có hiểu nhầm chỗ nào không, và chỉ mất vài chục giây.
Về chi phí và bảo hiểm
- Hỏi khảo sát nào được bảo hiểm chi trả.
- Hỏi cần giấy tờ gì.
- Hỏi trình tự để được chi trả.
- Giữ đủ hoá đơn và giấy tờ.
- Hỏi nếu có khó khăn về chi phí.
Mục cuối đáng nói ra chứ không nên giấu. Bác sĩ thường biết các phương án và có thể sắp xếp thứ tự khảo sát cho phù hợp với điều kiện.
Trong thời gian chờ kết quả
- Giữ nhịp sinh hoạt bình thường.
- Hạn chế tìm kiếm trên mạng.
- Tiếp tục ghi nhận triệu chứng.
- Chuẩn bị câu hỏi cho buổi sau.
- Nói chuyện với người thân.
Việc tìm kiếm trên mạng trong giai đoạn này hầu như luôn làm tăng lo lắng, vì kết quả tìm kiếm không phân biệt được trường hợp hiếm với trường hợp thường gặp.
Nếu chưa yên tâm sau buổi khám
- Nói thẳng với bác sĩ điều còn băn khoăn.
- Hỏi thêm cho tới khi rõ.
- Đề nghị ý kiến thứ hai là quyền của mình.
- Không tự bỏ qua nỗi lo còn lại.
- Quay lại nếu triệu chứng vẫn tiếp diễn.
Việc xin ý kiến thứ hai là chuyện bình thường trong y khoa và phần lớn bác sĩ không coi đó là thiếu tin tưởng. Điều quan trọng là mang đầy đủ hồ sơ theo.
Câu hỏi thường gặp
Nên mang gì tới buổi khám đầu tiên?
Nên mang ghi chép về triệu chứng, danh sách thuốc đang dùng, kết quả khám cũ nếu có, thông tin về tiền sử gia đình, và một danh sách câu hỏi. Chuẩn bị này rút ngắn đáng kể quá trình.
Nên đi một mình hay có người đi cùng?
Nên có người đi cùng nếu có thể, vì khi nghe thông tin quan trọng người ta thường nhớ được ít hơn mình tưởng. Một người thứ hai giúp ghi lại và nhớ giúp.
Nếu bác sĩ chỉ định nhiều khảo sát thì có nghĩa là nặng không?
Không. Việc chỉ định nhiều khảo sát thường là để loại trừ các khả năng một cách có hệ thống, và phần lớn kết thúc bằng một chẩn đoán lành tính. Nên hỏi bác sĩ đang tìm gì.
Nên hỏi gì trước khi ra về?
Nên hỏi bước tiếp theo là gì, khi nào có kết quả, nhận kết quả bằng cách nào, dấu hiệu nào cần quay lại sớm, và có cần kiêng gì trong lúc chờ không.