Khi các bác sĩ có ý kiến khác nhau

Nghe hai bác sĩ đưa ra hai lời khuyên khác nhau là một trong những trải nghiệm gây mất phương hướng nhất. Phản ứng tự nhiên là nghĩ rằng có ai đó sai. Thường thì không ai sai cả.

Các nguồn gốc của sự khác biệt

• Hai bên nhìn dữ liệu khác nhau.
• Một bên thiếu một tài liệu.
• Đánh giá cùng dữ liệu theo cách khác.
• Trọng số đặt lên các yếu tố khác nhau.
• Kinh nghiệm với loại bệnh đó khác nhau.
• Trường hợp nằm ở vùng chưa có câu trả lời duy nhất.

Hai mục đầu chiếm phần lớn các trường hợp trong thực tế, và chúng là loại giải quyết được nhanh nhất.

Bước một: kiểm tra dữ liệu

• Hai bên có cùng bộ hồ sơ không.
• Có ai thiếu kết quả mô học đầy đủ không.
• Có ai chỉ xem bản in thay vì dữ liệu gốc không.
• Có kết quả mới nào chưa được chuyển không.
• Bổ sung cho bên thiếu rồi hỏi lại.

Rất nhiều khác biệt biến mất sau bước này, và nó là bước rẻ nhất về thời gian và công sức.

Bước hai: hỏi lý do cụ thể

• Hỏi từng bên vì sao chọn phương án đó.
• Hỏi họ lo ngại điều gì ở phương án kia.
• Hỏi cái được và cái mất của mỗi bên.
• Ghi lại câu trả lời.
• Không truyền đạt ý bên này cho bên kia theo cách đối đầu.

Mục cuối quan trọng về cách làm: hỏi ý kiến họ về một phương án khác thì khác hẳn với nói rằng bác sĩ kia không đồng ý.

Bước ba: đề nghị hai bên trao đổi

• Trao đổi chuyên môn trực tiếp hiệu quả hơn.
• Không qua trung gian diễn giải.
• Cùng ngôn ngữ chuyên môn.
• Phần lớn bác sĩ sẵn sàng làm.
• Có thể qua thư hoặc điện thoại.

Người bệnh làm trung gian là cách kém hiệu quả nhất, vì thông tin chuyên môn bị mất mát qua mỗi lần truyền đạt.

Bước bốn: đưa ra hội chẩn

• Đề nghị hồ sơ được đưa ra hội chẩn đa chuyên khoa.
• Nhiều chuyên khoa cùng xem.
• Kết luận có trọng lượng hơn ý kiến đơn lẻ.
• Xin biên bản.
• Đây là cách xử lý chuẩn mực nhất.

Với những trường hợp thực sự khó, đây là cơ chế được thiết kế sẵn để xử lý, nên không cần ngại đề nghị.

Về vùng chưa có câu trả lời duy nhất

• Y học có nhiều vùng như vậy.
• Bằng chứng chưa đủ mạnh để chọn một bên.
• Cả hai phương án đều hợp lý.
• Sự khác biệt là thật và chính đáng.
• Không có ai sai.

Thừa nhận sự tồn tại của vùng này là điều cần thiết để không rơi vào việc tìm mãi một câu trả lời chắc chắn vốn không tồn tại.

Quyết định khi cả hai đều hợp lý

• Hỏi rõ khác biệt về đánh đổi.
• Phương án nào nặng hơn về tác dụng không mong muốn.
• Phương án nào mất nhiều thời gian hơn.
• Phương án nào phù hợp hoàn cảnh hơn.
• Chọn theo điều mình coi trọng.

Khi chuyên môn không phân định được, ưu tiên cá nhân trở thành tiêu chí hợp lệ và là cách ra quyết định đúng đắn chứ không phải tuỳ tiện.

Những gì không nên làm

• Không đi hỏi thêm mãi cho tới khi nghe điều mình muốn.
• Không chọn theo cảm tình cá nhân với bác sĩ.
• Không chọn theo danh tiếng chung của cơ sở.
• Không trì hoãn quyết định quá lâu.
• Không tự chọn dựa trên đọc trên mạng.

Mục thứ tư có cái giá thật: trong nhiều tình huống, việc trì hoãn kéo dài gây hại nhiều hơn khác biệt giữa hai phương án.

Về mặt tâm lý

• Cảm giác mất phương hướng là bình thường.
• Nói với người thân về điều đó.
• Không tự trách vì không biết chọn.
• Nhớ rằng cả hai phương án đều được cân nhắc nghiêm túc.
• Tìm hỗ trợ tâm lý nếu cần.

Việc phải chọn giữa hai lời khuyên chuyên môn đặt lên người bệnh một gánh nặng không dễ chịu, và thừa nhận điều đó giúp xử lý nó tốt hơn.

Sau khi đã quyết định

• Tiến hành dứt khoát.
• Thông báo cho các bên liên quan.
• Ghi lại lý do quyết định.
• Không quay lại phân vân giữa chừng.
• Đánh giá lại theo lịch đã định.

Mục thứ tư có ý nghĩa thực tế: việc thay đổi kế hoạch giữa chừng vì phân vân thường gây hại hơn là giữ nguyên một phương án hợp lý tới điểm đánh giá lại.

Giữ quan hệ với bên không được chọn

• Thông báo lịch sự về quyết định.
• Cảm ơn ý kiến của họ.
• Có thể cần tới họ về sau.
• Không cần giải thích dài dòng.
• Giữ hồ sơ trao đổi.

Mục thứ ba là lý do thực dụng để cư xử tử tế: quá trình điều trị dài và các bên có thể gặp lại nhau ở một giai đoạn khác.

Câu hỏi thường gặp