Với nhiều người, tuần trước mỗi buổi tái khám là tuần khó nhất trong cả quý. Không thể xoá bỏ hoàn toàn cảm giác đó, nhưng chuẩn bị tốt làm buổi khám có ích hơn và cũng giảm được một phần căng thẳng.
Chuẩn bị trước buổi khám
- Ghi lại các thay đổi từ lần trước.
- Ghi các triệu chứng mới nếu có.
- Danh sách thuốc đang dùng.
- Danh sách câu hỏi.
- Kết quả khảo sát nếu làm nơi khác.
- Bản tóm tắt điều trị.
Việc ghi lại dần trong cả quý hiệu quả hơn nhiều so với cố nhớ trong buổi sáng đi khám.
Làm khảo sát trước buổi hẹn
- Làm theo đúng hướng dẫn.
- Đủ sớm để kết quả kịp về.
- Hỏi rõ cần làm trước bao nhiêu ngày.
- Làm ở cùng nơi nếu được để so sánh.
- Mang kết quả theo nếu làm nơi khác.
Đi khám mà kết quả chưa về thường phải hẹn thêm một buổi nữa, kéo dài thời gian chờ đợi vốn đã khó chịu.
Trình tự buổi khám
- Hỏi về các thay đổi từ lần trước.
- Khám lâm sàng.
- Xem kết quả khảo sát.
- Trao đổi kết luận.
- Hẹn lần tiếp theo.
- Chỉ định cho lần sau nếu có.
Khám lâm sàng vẫn là phần quan trọng nhất và không bị thay thế bởi các khảo sát, dù người bệnh thường chú ý tới kết quả chụp chiếu hơn.
Nói gì với bác sĩ
- Kể mọi thay đổi dù nhỏ.
- Kể cả những thứ tưởng không liên quan.
- Nói rõ điều gì làm mình lo nhất.
- Nói về các tác dụng còn kéo dài.
- Nói về khó khăn trong sinh hoạt.
- Không giảm nhẹ để tỏ ra ổn.
Mục cuối rất thường gặp: nhiều người muốn báo tin tốt cho bác sĩ nên giấu bớt vấn đề, và điều đó làm buổi khám mất đi giá trị chính của nó.
Những câu nên hỏi
- Kết quả lần này cho thấy gì.
- So với lần trước thay đổi thế nào.
- Có gì cần theo dõi thêm không.
- Các tác dụng kéo dài xử lý thế nào.
- Lần khám tới là khi nào.
- Dấu hiệu nào cần báo trước lịch.
Câu về so sánh với lần trước cho nhiều thông tin hơn là kết quả đơn lẻ, vì xu hướng mới là điều được theo dõi.
Về sự lo lắng trước buổi khám
- Rất phổ biến và hoàn toàn bình thường.
- Thường bắt đầu vài ngày tới vài tuần trước.
- Giảm dần qua các năm với nhiều người.
- Nói thẳng với bác sĩ về điều này.
- Có cách sắp xếp giúp giảm bớt.
Một số cách sắp xếp đơn giản như xếp buổi khám ngay sau khi có kết quả thay vì chờ nhiều ngày có thể giảm đáng kể khoảng thời gian khó chịu.
Cách giảm bớt căng thẳng
- Xếp lịch vào thời điểm thuận tiện.
- Rút ngắn khoảng chờ giữa khảo sát và khám.
- Có người đi cùng.
- Lên kế hoạch làm gì đó sau buổi khám.
- Không tra cứu trên mạng trong lúc chờ.
- Nói với người thân về cảm giác của mình.
Mục thứ tư nghe đơn giản nhưng có tác dụng thật: có một việc dễ chịu để nghĩ tới sau buổi khám làm cả ngày hôm đó khác đi.
Có nên đi một mình không
- Nên có người đi cùng nếu được.
- Họ ghi lại giúp.
- Họ nhớ những gì mình bỏ sót.
- Đỡ về mặt tinh thần.
- Đặc biệt với buổi nghe kết quả quan trọng.
Sau vài năm, nhiều người đi một mình cũng được; nhưng với những buổi có kết quả quan trọng thì vẫn nên có người cùng nghe.
Sau buổi khám
- Ghi lại kết luận và hướng dẫn.
- Lưu kết quả vào hồ sơ.
- Đặt lịch cho lần sau ngay.
- Đặt nhắc cho các khảo sát cần làm trước.
- Cập nhật cho người thân.
Đặt lịch ngay tại chỗ là cách chắc chắn nhất để không bỏ lỡ, vì việc đặt sau thường bị trì hoãn rồi quên.
Khi kết quả tốt
- Cho phép mình nhẹ nhõm.
- Hỏi rõ kết luận có nghĩa gì.
- Không vì thế mà bỏ lịch sau.
- Tiếp tục các thói quen chăm sóc.
- Ghi vào hồ sơ như mọi lần.
Mục đầu tiên đáng được nói ra: nhiều người không cho phép mình vui vì sợ hy vọng, và điều đó làm mất đi phần dễ chịu hiếm hoi của cả quá trình.
Khi có điều cần theo dõi thêm
- Hỏi rõ đó là gì.
- Hỏi bước tiếp theo.
- Hỏi mốc thời gian.
- Không tự suy diễn trong lúc chờ.
- Hỏi dấu hiệu nào cần báo sớm hơn.
Phần lớn các phát hiện cần theo dõi thêm hoá ra không dẫn tới điều gì, nhưng khoảng chờ vẫn khó, nên việc biết rõ mốc thời gian giúp nhiều.
Khi cần đổi lịch
- Đổi chứ không bỏ.
- Báo sớm để sắp xếp lại.
- Đặt lịch mới ngay khi đổi.
- Không để trôi nhiều tháng.
- Báo nếu có lý do khiến mình khó đi khám.
Mục cuối mở ra các phương án như khám tại nơi gần hơn hoặc điều chỉnh lịch, thay vì lặng lẽ bỏ theo dõi.
Câu hỏi thường gặp
Nên chuẩn bị gì trước buổi tái khám?
Nên chuẩn bị danh sách các thay đổi từ lần khám trước, danh sách câu hỏi, danh sách thuốc đang dùng, và mang theo kết quả các khảo sát nếu làm ở nơi khác.
Lo lắng trước mỗi lần tái khám có bình thường không?
Rất bình thường và rất phổ biến, tới mức nó có tên riêng trong thực hành lâm sàng. Nói thẳng điều này với bác sĩ vì có những cách sắp xếp giúp giảm bớt.
Có nên làm khảo sát trước buổi khám không?
Nên làm theo đúng hướng dẫn và đủ sớm để kết quả kịp về trước buổi hẹn. Đi khám mà kết quả chưa có thường phải hẹn thêm một buổi nữa.
Nếu thấy khoẻ thì có cần đi không?
Có. Nhiều thay đổi cần theo dõi không gây triệu chứng ở giai đoạn sớm, nên việc thấy khoẻ không thay thế được lần khám. Nếu bận thì nên dời lịch chứ không bỏ.