Khi nhận lịch điều trị, người bệnh thường thấy một chuỗi ngày điều trị xen với những khoảng trống dài. Nhiều người coi các khoảng trống đó là thời gian chờ đợi vô ích. Thực ra chúng là một phần được thiết kế của phác đồ.
Vì sao có chu kỳ
- Các mô bình thường cần thời gian phục hồi.
- Tuỷ xương cần thời gian sinh lại tế bào máu.
- Niêm mạc cần thời gian lành.
- Tác dụng lên tế bào bệnh vẫn được duy trì.
- Khoảng nghỉ được tính toán theo từng phác đồ.
Khoảng cách giữa các đợt không phải là con số tuỳ tiện mà được xác định dựa trên thời gian phục hồi của các mô bị ảnh hưởng nhiều nhất.
Một chu kỳ gồm những gì
- Xét nghiệm kiểm tra trước đợt.
- Khám đánh giá.
- Ngày truyền hoặc ngày dùng thuốc.
- Khoảng nghỉ và theo dõi.
- Rồi lặp lại.
Biết trước cấu trúc này giúp sắp xếp công việc và đời sống quanh lịch điều trị thay vì bị động theo từng tuần.
Xét nghiệm trước mỗi đợt
- Kiểm tra các chỉ số máu.
- Kiểm tra chức năng gan và thận.
- Đánh giá xem đã phục hồi đủ chưa.
- Là bước an toàn bắt buộc.
- Làm trước ngày điều trị theo hẹn.
Nên hỏi rõ xét nghiệm cần làm trước bao nhiêu ngày, vì làm quá sát giờ có thể khiến kết quả chưa kịp về.
Khi một đợt bị hoãn
- Xảy ra khá thường gặp.
- Thường vì chỉ số chưa phục hồi đủ.
- Hoặc vì đang có nhiễm trùng.
- Là quyết định an toàn.
- Hỏi bác sĩ về ảnh hưởng cụ thể.
- Hỏi khi nào làm lại.
Cảm giác thất vọng khi bị hoãn là dễ hiểu, nhưng nhận một đợt khi cơ thể chưa phục hồi có rủi ro lớn hơn nhiều so với việc chờ thêm một tuần.
Diễn biến trong một chu kỳ
- Những ngày đầu thường mệt nhất.
- Một số tác dụng xuất hiện muộn hơn.
- Cuối chu kỳ thường dễ chịu hơn.
- Nhịp này thường lặp lại giữa các chu kỳ.
- Biết nhịp của mình giúp sắp xếp việc.
Sau vài chu kỳ, phần lớn người bệnh nhận ra nhịp riêng của mình và có thể dự đoán được ngày nào dễ chịu hơn để xếp việc quan trọng.
Ghi nhật ký triệu chứng
- Ghi mỗi ngày trong chu kỳ.
- Ghi mức độ và thời điểm xuất hiện.
- Ghi những gì đã làm để giảm.
- Mang theo mỗi lần khám.
- Giúp điều chỉnh chăm sóc hỗ trợ.
Nhật ký này là công cụ có giá trị thực sự, vì nó cho phép nhóm điều trị điều chỉnh phần chăm sóc hỗ trợ theo đúng những gì mình gặp.
Những gì nên làm trong khoảng nghỉ
- Nghỉ ngơi đủ.
- Ăn uống đủ chất.
- Vận động nhẹ trong khả năng.
- Giữ vệ sinh để phòng nhiễm trùng.
- Xử lý các việc cá nhân.
- Chuẩn bị cho đợt sau.
Mục thứ năm đáng được tận dụng: khoảng nghỉ là lúc thuận lợi nhất để làm những việc cần sức khoẻ tương đối.
Theo dõi trong khoảng nghỉ
- Theo dõi nhiệt độ khi thấy khác thường.
- Chú ý các dấu hiệu nhiễm trùng.
- Chú ý các tác dụng mới xuất hiện.
- Biết số liên hệ khi cần.
- Không chờ tới lịch hẹn nếu có dấu hiệu đáng lo.
Mục cuối là nguyên tắc quan trọng nhất trong nhóm này. Khoảng nghỉ không có nghĩa là không có ai theo dõi.
Sắp xếp công việc và gia đình
- Đặt lịch điều trị vào một chỗ cả nhà xem được.
- Sắp xếp người đưa đón.
- Sắp xếp người hỗ trợ những ngày mệt.
- Báo nơi làm việc về lịch.
- Chuẩn bị phương án dự phòng.
Việc có phương án dự phòng cho những ngày mệt hơn dự kiến giúp giảm áp lực cho cả người bệnh lẫn người chăm sóc.
Khi phác đồ được điều chỉnh
- Có thể thay đổi liều hoặc khoảng cách.
- Có thể đổi thuốc.
- Thường vì khả năng dung nạp.
- Hoặc vì kết quả đánh giá.
- Là việc bình thường trong quá trình.
Việc phác đồ được điều chỉnh không phải dấu hiệu thất bại mà là dấu hiệu nhóm điều trị đang theo sát và cá nhân hoá kế hoạch.
Đếm ngược tới đợt cuối
- Biết tổng số đợt dự kiến.
- Đánh dấu từng đợt đã xong.
- Giúp giữ tinh thần.
- Nhưng con số có thể thay đổi.
- Hỏi bác sĩ khi có điều chỉnh.
Việc đánh dấu tiến độ có giá trị tinh thần thật, miễn là hiểu rằng tổng số có thể được điều chỉnh theo diễn biến.
Những câu nên hỏi về lịch
- Mỗi chu kỳ dài bao nhiêu ngày.
- Dự kiến bao nhiêu chu kỳ.
- Ngày nào thường mệt nhất.
- Xét nghiệm làm trước bao lâu.
- Liên hệ ai khi có vấn đề giữa các đợt.
Câu hỏi về ngày mệt nhất giúp sắp xếp cuộc sống thực tế và là câu mà điều dưỡng thường trả lời rất cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao điều trị chia thành chu kỳ?
Vì cơ thể cần thời gian để các mô bình thường phục hồi sau mỗi đợt, trong khi tác dụng lên tế bào bệnh vẫn được duy trì. Khoảng nghỉ là một phần được tính toán của phác đồ chứ không phải thời gian trống.
Vì sao phải xét nghiệm trước mỗi đợt?
Để kiểm tra xem cơ thể đã phục hồi đủ để nhận đợt tiếp theo hay chưa, đặc biệt là các chỉ số máu và chức năng gan thận. Đây là bước an toàn bắt buộc.
Bị hoãn một đợt có ảnh hưởng gì không?
Việc hoãn để chờ cơ thể phục hồi là quyết định an toàn và khá thường gặp. Nên hỏi bác sĩ về ảnh hưởng cụ thể trong trường hợp của mình thay vì tự lo lắng.
Nên làm gì trong khoảng nghỉ?
Nên nghỉ ngơi, ăn uống đủ chất, vận động nhẹ trong khả năng, ghi nhật ký triệu chứng và theo dõi các dấu hiệu cần báo. Đây cũng là lúc xử lý các việc cá nhân trước đợt sau.